مواجه ایرانیان با تفکرات جدید غربی و با نظریات غرب حدودا 200 سال پس از شروع استعمار واستثمار دولتهای غربی به وجود آمد.اروپاییان بعد از فروپاشی دولت عثمانی وجداسازی این دولت شروع به تبلیغ و رواج فرهنگ و سنتهای خود در جوامع تحت سلطه کردند.در این میان سعی زیادی بر بالا بردن و بهتر جلوه دادن خود و کم توان بودن وپایین بودن فرهنگ بومی هر کشوری داشتند.یکی از راهکارهای انجام این کار آسان کردن مسافرت به کشورهای غربیبود مخصوصا برای سیاست مداران ، دولتمردان و دانشجویان کشورهای تحت سلطه. از طرف دیگر ایجاد دانشگاهها و مراکز آموزشی جدید برای ای کشورها و آوردن اساتید از کشور خود.   این امر باعث میشد تا قشر تحصیل کرررده   اییین   کشورها به طور آرام و خزنده تحت تاثیر القائات آنها به این باور برسد که کشورش برای رشد و شکوفایی نیاز مبرمی به تقلید از تفکرات و نظریات کشور استاد دارد.به همین دلیل این اقشار بیش از پیش روبه سوی کشورهای غربی کردند و از فرهنگ و علم پیشینیان خود دوری گزیدند. از علما و کتبی  که هنوز بعد از گذشت قرنها چراغ راه نظریات غربی می باشد.

به این ترتیب جرقه روشنفکری در ایران زده شد و اولین روشنفکران این کشور همان دولت مردان و سیاست مداران اولیه ای بودند که به کشورهای غربی سفر کرده و مسحور پبشرفت و آبادانی آنجا شده بودند.

بعد از این دوره قشر تحصیل کرده نیز عازم غرب شده و با علم و جامعه علمی آن کشورها ارتباط برقرار کردند. ولی به خاطر اینکه هنوز احساس حقارت دوره پیشین از بین نرفته بود بلکه به آنها نیز سرایت کرده بود، آنها نیز نمی توانستند با دیدی انتقادی به علم و تولید علم آنها بنگرند.

دوره بعد که تقریبا با ورود عالمان دینی به این حوزه نیز همگام است کمی از سرخوردگی و سرسپردگی روشنفکران کاسته و به آنها جرئت ابراز عقیده را نیز داده است.مشکل روشنفکران این عصر سردرگمی روشنفکران غربی می باشد. با ورود به قرن جدید و روی آوردن جوامع به معرفت و اخلاق روشنفکران دچار تزلزل عقیده شده اند و در یک زمان واحد عقاید و نظریات کاملا متفاوتی در بین نظریه پردازان و عالمان دیده می شود. بعضی از روشنفکران عصر جدید که هنوز تحت تاثیر القائات گذشته قرار ددارند با تغییر و تحولات نظریات در غرب نظرات خود را تغییر می دهند و عقیده ثابتی را ابراز نمی کنند. بعضی دیگر بدون تطبیق نظریات غربی با جامعه شرقی اسلامی ایران نظریات آنها را برای این جامعه نیز پیاده می نمایند و عده معدودی نیز با صرف وقت و هزینه به دنبال پیدا کردن نظریاتی برای جامعه ایران می باشند.